Prawa człowieka

Szacunek dla pewnych wartości związanych z człowiekiem tkwi głęboko w kulturze europejskiej. Tu najwcześniej przyjmowano formy, które miały zabezpieczać przed bezkarnym zabójstwem, okaleczeniem czy narażeniem na szwank zdrowia jednostki. W środowisku europejskim, zdominowanym przez chrześcijaństwo, życie ludzkie podniesiono do rangi wartości chronionej dekalogiem, który również może być uznawany za źródło ochrony własności, choć sama kategoria sięga jeszcze prawa rzymskiego. Wczesne wieki średnie upowszechniły też ograniczone do stanów wyższych prawo do wolności. Te trzy prawa: do życia, wolności i własności najczęściej są traktowane jako podstawowe, właściwe naturze ludzkiej i przyrodzone jej godności, niezależnie od istniejącego stanu normatywnego. Niekiedy, odwołując się do filozofii antycznej i doktryny chrześcijańskiej, określa się je prawami naturalnymi. Prawa człowieka są dzisiaj jedną z dziedzin prawa konstytucyjnego i prawa międzynarodowego. Chronią człowieka we wszystkich okresach jego życia, przejawach działalności i różnych okolicznościach. Ich specyfika wyraża się w gwarantowaniu jednostce uprawnień wspólnych całej grupie ( kobiety, dzieci, pracownicy, uchodźcy, mniejszości ) lub nawet całej ludzkości. Stanowią efekt wielowiekowej ewolucji w podejściu do atrybutów społeczeństwa, takich jak równość, sprawiedliwość, wolność w ocenie potrzeb i niezbędnych warunków ich zaspokajania.

Opublikowano prace licencjackie | Otagowano | Dodaj komentarz

Europejskie systemy ochrony praw człowieka

– Europejska Karta Społeczna

– Europejska Konwencja o zapobieganiu torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu

– Europejska Konwencja ramowa o ochronie mniejszości narodowych

– Ochrona praw człowieka w Unii Europejskiej

 

  1. Dokumenty: R. Kuźniar, Prawa człowieka… op. cit., s. 197-208.
  2. K. Wójtowicz, Ochrona praw człowieka w Unii Europejskiej, (w:) B. Banaszak i inni, System ochrony     praw człowieka… op. cit., s. 199-220.
  3. J. Symonides, Karta Praw Podstawowych a konstytucja dla Europy, (w:) G. Michałowska (red.) Integracja europejska, instytucje, polityka, prawo. Księga pamiątkowa dla uczczenia 65-lecia Profesora Stanisława Parzymiesa, Warszawa 2003, s. 509-525.

 

ONZ – owski system ochrony praw człowieka

  1. struktura organizacyjna ONZ,
  2. normotwórcza działalność ONZ na rzecz praw człowieka,
  3. organy odpowiedzialne za ochronę praw człowieka w ONZ,
  4. procedury ochrony praw człowieka,
  5. rola Komitetu Praw Człowieka.
  6. Rola Rady Praw Człowieka
  7. Organy konwencyjne
  8. Wysoki Komisarz ds. Praw Człowieka

 

 

PODSTAWOWA LITERATURA:

  1. Wybory dokumentów:
  2. Mik C. (red.), Prawa człowieka w XXI wieku. Wyzwania dla ochrony prawnej, Wydawnictwo „Dom Organizatora”, Toruń, 2005.
  3. W obronie praw człowieka, Instytut Studiów Strategicznych, Kraków, 2004.
  4. Andrzejczuk R., Uzasadnienie prawa narodów do samostanowienia. Prawa człowieka podstawą prawa narodów do samostanowienia, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin, 2002.
  5. Redelbach A., Natura praw człowieka. Strasburskie standardy ich ochrony, Wydawnictwo „Dom Organizatora”, Toruń, 2001.
  6. Wiśniewski L., Ochrona praw człowieka w świecie, Bydgoszcz – Poznań 2000.
  7. Szkoła Praw Człowieka. Teksty wykładów, zeszyt 1 – 5, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 1998.
  8. Smyczyński T., Konwencja o Prawach Dziecka. Analiza i wykładnia, Poznań 1999.
  9. Rzepliński A. (red.), Prawa człowieka w społeczeństwie obywatelskim, Warszawa 1993.
  10. Rzepliński A. (red.), Prawa człowieka a Policja, Legionowo 1994.
  11. Redelbach A., Prawa naturalne, prawa człowieka, wymiar sprawiedliwości. Polacy wobec Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Toruń 2000.
  12. Redelbach A., Sądy a ochrona praw człowieka, Toruń 1999.
  13. Ochrona Praw Człowieka w systemie Prawa Europejskiego, Biuro Informacji Rady Europy, Biuletyn nr 3, 2003.
  14. Nowicki M. A., Wokół Konwencji Europejskiej, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 1992.
  15. Nowicki M. A., Nowy Europejski Trybunał Praw Człowieka. Wybór orzeczeń 1999-2004, Zakamycze 2005.
  16. Nowicki M. A., Kamienie milowe. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Warszawa 1996.
  17. Nowacka M., Sytuacja prawna osób homoseksualnych a regulacja związków partnerskich na tle prawno-porównawczym, Toruń 2004.
  18. Michałowska A., Komitet Praw Człowieka. Kompetencje, funkcjonowanie, orzecznictwo, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 1994.
  19. Malinowska I., Prawa człowieka w Unii Europejskiej, Warszawa 2005
  20. Łuszczuk M., Rzecznik Praw Obywateli Unii Europejskiej, UKIE, Warszawa 2000.
  21. Kuźniar R., Prawa człowieka. Prawo, instytucje, stosunki międzynarodowe, Warszawa 2004.
  22. Jasudowicz T., Orzecznictwo strasburskie, tom I, II, III, Toruń 1998 – 2000.
  23. Jasudowicz T., Administracja wobec praw człowieka, Toruń 1997.
  24. Jasudowicz T. (red.), Prawa człowieka w sytuacjach nadzwyczajnych, Toruń 1997.
  25. Jabłoński M., S. Jarosz – Żukowska, Prawa człowieka i systemy ich ochrony. Zarys wykładu, Wrocław 2004.
  26. Hołda J., Z. Hołda., D. Osrowska, J.A. Rybczyńska, Prawa człowieka. Zarys wykładu, Zakamycze 2004.
  27. Gronowska B, T. Jasudowicz, M. Balcerzak, M. Lubiszewski, R. Mizerski, Prawa człowieka i ich ochrona. Podręcznik dla studentów prawa i administracji, Toruń 2005.
  28. Gomien: D., Vademecum Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 1996.
  29. Florczak A., B. Bolechów (red.), Prawa człowieka w systemie prawa krajowego, Toruń 2006.
  30. Florczak A., B. Bolechów (red.), Historia i filozofia praw człowieka, Toruń 2006.
  31. Florczak A., B. Bolechów (red.), Prawa i wolności I i II generacji, Toruń 2006.
  32. Florczak A., B. Bolechów (red.), Prawa człowieka a stosunki międzynarodowe, Toruń 2006.
  33. Complak K (red.), Godnośc człowieka jako kategoria prawna, Wrocław 2001.
  34. Chmaj M., Ormowski W., Skrzydło W., Witkowski Z., Wróbel A., Wolności i prawa polityczne, Tom III, Zakamycze 2002.
  35. Banaszak B., Bisztyga A., Complak K., Jabłoński M., Wieruszewski R., Wójtowicz K., System ochrony praw człowieka, Zakamycze 2003.
  36. Adamczyk – Rotecka M., E. Bagińska, Z. Brodecki i inni, Ochrona praw jednostki, Warszawa 2004.
  37. Boć J. (red.), Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 roku, Wrocław 1997.
  38. Gronowska B., Jasudowicz T., Mik C., Prawa człowieka. Dokumenty międzynarodowe, Warszawa 1996.
  39. Hambura S., Muszyński M., Karta Praw Podstawowych z komentarzem, Bielsko – Biała 2001
  40. Henczel R. A., Maciejewska J., Podstawowe dokumenty Rady Europy z dziedziny polityki społecznej, Warszawa 1997.
  41. Jarosz – Żukowska S., Wojtatowicz A., Żukowski Ł, Prawa człowieka i systemy ich ochrony. Teksty źródłowe, Wrocław 2002.
  42. Jasudowicz T. (red.), Ochrona danych – standardy europejskie. Zbiór materiałów, Toruń 1998.
  43. Jasudowicz T. (red.), Europejskie standardy bioetyczne, Toruń 1998.
  44. Motyka K., Prawa człowieka. Wybór źródeł, Lublin 1996.
  45. Rzepliński A. (red.), Prawa człowieka a Policja. Wybór dokumentów Rady Europy i ONZ, Legionowo 1992.
  46. Wybór konwencji Rady Europy, Warszawa 1999.
Opublikowano pisanie prac magisterskich, licencjackich, zaliczeniowych | Otagowano , | Dodaj komentarz

Geneza ochrony praw człowieka

W nowoczesnym świecie rozwój praw człowieka od średniowiecza towarzyszył procesom demokratyzacji życia społecznego. Za początek ich kodyfikacji przyjmuje się Wielką Kartę Swobód wydaną w 1215 roku przez króla Jana bez Ziemi. Głosi ona, że żaden człowiek nie może być uwięziony, pozbawiony mienia, wyjęty spod prawa lub wygnany inaczej niż tylko na podstawie prawomocnego wyroku równych mu lub z mocy prawa krajowego.

W Polsce piastowskiej prawzory praw człowieka kształtowały się drogą zwyczajową i były związane z ochroną własności rycerskiej, a potem szlacheckiej i z wymiarem sprawiedliwości. Charakter praw politycznych, przysługujących ograniczonej liczebnie grupie panów duchownych i świeckich, można przypisać dokonywanej w ramach dynastii elekcji książąt i tak zwanych prawu oporu, pozwalającemu usunąć siłą władcę nadużywającego swych uprawnień. Od XV wieku nabierało znaczenia prawo stanowione. Przywilej czerwiński z 1422 roku przyniósł szlachcie zapewnienie, że król nie będzie zajmował ani konfiskował jej majątku bez wyroku sądowego, a sądy będą orzekały według prawa pisanego. Przywilej jedleński ( 1430 ) i krakowski ( 1433 ) ustaliły zasadę nietykalności osobistej szlachty.

Życie i własność zostały zabezpieczone normami prawa, przewidującego surowe kary za zabójstwo, uszkodzenie ciała, obrazę czci, kradzieże, gwałty na osobie i majątku. Aż do upadku Rzeczypospolitej istniały odrębne systemy prawa ziemskiego, miejskiego, wiejskiego i kościelnego. Konstytucja 3 Maja, przygotowana w duchu europejskiego Oświecenia, przyniosła mieszczanom swobody wyznaniowe i nietykalność osobistą. Chłopi takie prawo zyskali dopiero w konstytucji Księstwa Warszawskiego. Ona też wprowadzała przełomową normę zrównującą wszystkich wobec prawa. Po I wojnie światowej prawa polityczne w Polsce stały się powszechne dzięki wprowadzeniu w 1918 roku demokratycznej ordynacji wyborczej. Konstytucja z 1921 roku gwarantowała obywatelom równość wobec prawa, ochronę życia, wolności i mienia. Podstawą ścigania i wymiaru kary były wyłącznie obowiązujące ustawy. Zakazywała stosowania kar połączonych z udręczeniem fizycznym. Strażnikiem prawa czyniła niezawisłe sądy. Prawa wolnościowe obejmowały: wolność słowa, prasy, koalicji, sumienia i wyznania, nauki i nauczania, zamieszkiwania na obszarze państwa, wychodźstwa, nietykalności mieszkania i własności, tajemnicę korespondencji.

Konstytucja uwzględniała także po raz pierwszy w historii Polski prawa związane z ochroną pracy, macierzyństwa, prawo do bezpłatnej nauki w szkołach podstawowych i samorządowych. W wyniku nałożonych na Polskę zobowiązań traktatowych ochroną prawną konstytucji objęto mniejszości narodowe. W okresie międzywojennym Polska ratyfikowała konwencję o zwalczaniu handlu żywym towarem, konwencję o zwalczaniu handlu kobietami i dziećmi oraz konwencję w sprawie niewolnictwa. Po drugiej wojnie światowej do istniejących prawa dołączono prawa związane z ochroną zdrowia, korzystania ze zdobyczy kultury i wartości środowiska naturalnego. Zrównano prawa kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach życia społecznego.

Pełnię praw otrzymały dzieci pozamałżeńskie. W stanowych społeczeństwach Europy Zachodniej rozwój praw człowieka kształtował się na podstawie zwyczaju i adaptacji pewnych zasad prawa rzymskiego. W Anglii już w XVII i XVIII wieku respektowano równość wobec praw, nietykalność osobistą jednostki, niezawisłość sędziowską. Absolutyzm oświecony w Europie kontynentalnej spowodował zniesienie tortur, karom zaczęły podlegać tylko czyny uwzględnione w ustawach jako przestępcze. Pierwsze wpisane do konstytucji prawa obywatelskie znalazły się w nowelach ( 1789 – 1791 ) do konstytucji amerykańskiej z 1787 roku. Rewolucja Francuska przyjęła Deklarację praw człowieka i obywatela, uchwały w sprawie likwidacji feudalizmu, reformy sądownictwa i stosunków wewnętrznych. Katalog tych praw stał się częścią wstępną konstytucji z 1791 roku. Od Kongresu Wiedeńskiego przez cały XIX wiek kolejne państwa europejskie znosiły w swoich koloniach niewolnictwo.

Po wojnie secesyjnej uczyniły to również formalnie Stany Zjednoczone. W drugiej połowie XIX wieku zaczęło się upowszechniać ustawodawstwo socjalne i ustawodawstwo pracy. Prymat w tej dziedzinie wiodły bismarckowskie Niemcy, z których wzory czerpały inne państwa, w tym Francja i Anglia. Rozwój prawa człowieka dokonywany w duchu doktryn prawa naturalnego, a później doktryn liberalnych nie zawsze i wszędzie stanowił dostateczną przesłankę ich faktycznej realizacji. Utrzymujący się system kolonialny nie uznawał praw antydyskryminacyjnych ze względu na rasę, nie dopuszczał też na podporządkowanych terytoriach postępowego ustawodawstwa metropolii. Zrównanie praw politycznych i społecznych Murzynów w USA dokonywało się do lat 60. XX wieku. Powszechność praw wyborczych do II wojny światowej, a po niej jeszcze w kilkudziesięciu państwach, była ograniczana przez zasadę domicylu, umiejętność pisania, cenzus majątkowy lub wysoką granicę wieku. Kobiety najwcześniej ( poza niektórymi stanami w USA ) uzyskały prawa wyborcze w Nowej Zelandii ( w 1893 roku ), ale dopiero po II wojnie światowej we Francji, Włoszech, Szwajcarii i w innych państwach.

Opublikowano pisanie prac magisterskich, licencjackich, zaliczeniowych | Otagowano | Dodaj komentarz

Systemy ochrony praw człowieka. Systemy międzynarodowe

Najwcześniej poddano międzynarodowej regulacji prawa człowieka w czasie konfliktów zbrojnych. Wiążą się one z inicjatywnością Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Pod patronatem tej organizacji państwa poprzez wielostronne porozumienia zawierane w Genewie ( 1864, 1906, 1929 ) stworzyły tak zwane prawo humanitarne. Jego najnowszą wersję stanowią cztery Konwencje genewskie uchwalone 12 VIII 1949 roku: 1. o polepszeniu losu rannych i chorych w armiach czynnych; 2. o polepszeniu losu rannych, chorych i rozbitków, członków marynarki wojennej na morzu; 3. o traktowaniu jeńców wojennych; 4. o ochronie osób cywilnych. Uzupełnieniem konwencji są Protokoły dodatkowe przyjęte 8 VI 1977 roku. Konwencje przewidują miedzy innymi, że ranni i chorzy mają być traktowani w sposób humanitarny niezależnie od przynależności narodowej, rasowej, religijnej czy światopoglądowej, nie będą dobijani, narażeni na zakażenie, pozostawiani bez pomocy lekarskiej lub opieki, wykorzystywani do doświadczeń biologicznych. Jeńcom wojennym konwencje gwarantują poszanowanie osoby i czci, wyżywienie, odpowiednie warunki zamieszkania i higieny, możliwość uczestniczenia w obrzędach religijnych i zajęciach fizycznych, opiekę medyczną, swobodę korespondencji. W stosunku do ludności cywilnej konwencje zabraniają stosowania terroru, bombardowania domów i środków transportu, niszczenia dóbr niezbędnych do przeżycia: zapasów żywności, zbiorników z wodą do picia, a także zapór i ośrodków produkcji elektronuklearnej. Nie pozwalają na przesiedlania i deportacje z terenów okupowanych ani na przymusową pracę na rzecz działań wojennych. Zakazują rabunku i konfiskaty własności prywatnej. Nakładają na państwa obowiązek ścigania i karania osób, które naruszyły konwencję, niezależnie od ich obywatelstwa. Przed II wojną światową powstały prawa szczegółowe przyjęte przez państwa w ramach Międzynarodowej Organizacji Pracy. Organizacja koncentrowała się na ograniczaniu bezrobocia i zmniejszaniu jego skutków. Temu służyły konwencje zobowiązujące między innymi do ubezpieczenia do bezrobocia i tworzenia biur pośrednictwa pracy, a także zalecenia dotyczące organizowania robót publicznych. Państwa zgodziły się przyjąć normy związane z minimalnym wynagrodzeniem, bezpieczeństwem pracy w niektórych działach przemysłu, chorobami zawodowymi, godzinami pracy w zakładach produkcyjnych, wypoczynkiem, ubezpieczeniem na wypadek choroby i na starość. Odległą historię mają wreszcie międzynarodowe porozumienia dotyczące praw mniejszości narodowych i uchodźców. Pierwsze z nich wiązały swą genezę z Konferencją Berlińską z 1878 roku. W rozwiniętej formie wynikały z traktatów pokojowych zawartych z państwami pokonanymi w I wojnie światowej ( z wyjątkiem Traktatu Wersalskiego z Niemcami ) i stanowiły odpowiedź na zmiany terytorialne, jakie zaszły po rozpadzie istniejących wcześniej imperiów. Ich uzupełnieniem były traktaty mniejszościowe zawarte przez główne mocarstwa z Polską, Rumunią, Czechosłowacją, Grecją i Jugosławią. Nakładały one na państwa obowiązek niedyskryminacyjnego traktowania mniejszości, umożliwiania im tworzenia szkolnictwa narodowego, uszanowania świąt i tradycji. Realizacja tych praw została poddana nadzorowi Ligi Narodów. Przyjmowała ona skargi jednostek i grup mniejszościowych na państwa, których byli obywatelami. Deklaracje o przestrzeganiu praw mniejszości musiały również składać kraje bałtyckie przystępujące do Ligi. Podobne przesłanki skłoniły Ligę Narodów do ochrony uchodźców. Ochrona obejmowała grupy etniczne ( Rosjan po rewolucji październikowej ) i osoby pochodzące z określonych terytoriów ( Ormian z dawnego Imperium Osmańskiego, uciekinierów z Niemiec, Austrii i z Sudetów po ich aneksji ), które musiały ze względu na grożące im prześladowania opuścić miejsca zamieszkania, często bez dokumentów i dobytku. Instytucje powoływane przez Ligę Narodów, służyły rozwiązywaniu problemów tych ludzi przez organizowanie działalności humanitarnej, programy przesiedleńcze, wydawanie tymczasowych dokumentów, rozwiązywanie kwestii zatrudnienia. II wojna światowa dowiodła, że istniejące porozumienia państw nie chronią najważniejszych praw ludzkich, wewnętrzne gwarancje ustawowe zaś łatwo załamują się w okresie kryzysów. To zrodziło nową koncepcję praw człowieka, wiążącą je z budowanym po wojnie ładem międzynarodowym. W konsekwencji obowiązek ich przestrzegania został wprowadzony do traktatów pokojowych z Bułgarią, Finlandią, Rumunią, Węgrami, Włochami ( 1947 ) i Austrią ( 1955 ). Międzynarodową ochroną objęto prawa podstawowe – najistotniejsze, nienaruszalne niezależnie od okoliczności, miejsca i czasu oraz wiele innych praw, które na zasadzie kompromisu zaakceptowały państwa uczestniczące w ich tworzeniu. Obecnie systemy międzynarodowej ochrony praw człowieka, acz ciągle niepełne i niedoskonałe, stanowią niekwestionowany dorobek legislacyjny współczesnych społeczeństw. Biorąc pod uwagę podmiot i przedmiot regulacji oraz terytorialny zakres funkcjonowania, systemy te można podzielić na: uniwersalny ( powszechny ) i regionalne oraz ogólne i szczegółowe ( partykularne ). System uniwersalny obejmuje wszystkie państwa. Jego część ma charakter prawa powszechnego, obowiązującego wszystkie państwa, niezależnie od tego, czy formalnie je zaakceptowały. Dzieli się na ogólny, to znaczy zawierający normy kompleksowo regulujące najważniejsze prawa i wolności człowieka ( na przykład Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych ) i szczegółowe, związane z pewnymi grupami ludzi ( na dziećmi ) lub pewnymi sytuacjami ( na przykład Konwencje genewskie ). Systemy regionalne odnoszą się tylko do ludności zamieszkującej dany obszar i wiążą państwa będące jego sygnatariuszami. Mogą mieć również wymiar ogólny ( na przykład europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności ) lub szczegółowy ( na przykład europejska Konwencja o zapobieganiu torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu ). Najważniejszymi dokumentami uniwersalnego systemu ochrony praw człowieka są w ogólnym zakresie regulacji Karta Narodów Zjednoczonych, Powszechna deklaracja praw człowieka i Pakty praw człowieka. Karta Narodów Zjednoczonych będąca głównym traktatem o globalnym zasięgu, zarysowuje problem, przyjmując za jeden z celów działania organizacji rozwijanie i wspieranie praw człowieka i podstawowych wolności dla wszystkich bez względu, płeć język lub religię. Rozwinięcie tych treści znalazło w Powszechnej deklaracji praw człowieka, przyjętej w Paryżu 10 XII 1948 roku. Gwarantuje ona prawo do życia, wolności, bezpieczeństwa osobistego, podmiotowości i ochrony prawnej, ochrony przed dyskryminacją, nietykalności osobistej, zawierania małżeństwa, ochrony życia prywatnego, rodziny, macierzyństwa, mieszkania, korespondencji, honoru i reputacji obywatelstwa, opuszczenia własnego kraju i powrotu do niego, ubieganie się o azyl w innych państwach, własności, udziału w rządzeniu krajem i dostępu do służby publicznej, zabezpieczenia społecznego, pracy, jej odpowiednich warunków i wynagradzania za nią, zabezpieczenia przed bezrobociem, do odpoczynku, do odpowiedniego poziomu życia, nauki, uczestniczenia w życiu kulturalnym, tworzenia związków zawodowych. Deklaracja zakazuje niewolnictwa i poddaństwa, stosowania tortur nieludzkiego traktowania, arbitralnego zatrzymania, aresztowania lub wygnania. Przyjmuje zasadę domniemania niewinności, wolności myśli, sumienia, religii, posiadania poglądów i wypowiadania ich, poruszania się i osiedlania się w granicach państwa, gromadzenia się i zrzeszania. Deklaracja ma charakter polityczny i moralny. Stanowiła i stanowi źródło inspiracji dla ustawodawstwa wewnętrznego państw, dla konwencji regionalnych i partykularnych oraz dla ogólnej idei Paktów praw człowieka.

Opublikowano pisanie prac magisterskich, licencjackich, zaliczeniowych | Dodaj komentarz

Europejska Karta Socjalna

Drugim regionalnym traktatem ogólnym jest europejska Karta socjalna, przyjęta w Turynie 18 X 1961 roku. Najwięcej uwagi poświęca ona prawu do pracy. Ma je gwarantować stabilne zatrudnienie, ochrona praw pracowniczych, utrzymywanie bezpłatnych służb zatrudnienia, szkolenia zawodowego i rehabilitacji. Określa warunki pracy, które uwzględniają stosowne wynagrodzenie, dni wolne, urlopy, bezpieczeństwo i zdrowie pracownika. Przyznaje pracownikom i pracodawcom prawo organizowania się dla ochrony interesów gospodarczych i socjalnych, zobowiązuje państwa do popierania rokowań zbiorowych. Szczególną opiekę roztacza nad pracującymi kobietami i dziećmi. Karta przewiduje udział państwa w podnoszeniu stanu zdrowia społeczeństwa, ustanawianiu lub utrzymywaniu systemu zabezpieczenia społecznego, pomocy socjalnej, działaniach na rzecz niepełnosprawnych i rozwoju rodziny. Nowością karty są zobowiązania jej sygnatariuszy do pomocy pracownikom migrantom i ich rodzinom, legalnie przebywającym na terytorium na terytorium państwa strony umowy i do ich ochrony. Karta ma specyficzną konstrukcję prawną. W ujęciu materialnym gwarantuje ona prawa nie poprzez ich katalogowanie, ale nałożenie na państwa zobowiązań do sprzyjania inicjatywom służącym ich realizacji. W ujęciu formalnym jest deklaracją celów, do których zmierzać będą państwa w miarę ich rozwoju. Najważniejszym szczegółowym aktem normatywnym w systemie europejskim jest Europejska Konwencja o zapobieganiu torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu przyjęta 26 X 1987 roku. Uzupełniła ona europejską Konwencję praw człowieka. Służy także stworzeniu mechanizmów międzynarodowej kontroli polegającej na okresowych wizytacjach miejsc, w których przebywają osoby pozbawione wolności. W wymiarze ogólnoeuropejskim problematyka praw człowieka stała się elementem porozumień w procesie KBWE/OBWE. Zobowiązania w tej dziedzinie podjęły państwa, akceptując w Helsinkach w 1975 roku Akt końcowy KBWE. Poszanowanie praw obywatelskich, politycznych, ekonomicznych, społecznych i kulturalnych oraz wolności myśli sumienia, wyznania i przekonań oraz praw mniejszości narodowych uznane zostało w ten sposób za ważny czynnik bezpieczeństwa europejskiego. Stanowiło przełom w podejściu do praw człowieka w krajach realnego socjalizmu. Akt ten mimo zaledwie politycznego charakteru odegrał rolę stymulatora oczekiwań społecznych, jego realizacja zaś stała się przedmiotem wielu polemik na wielu konferencjach przeglądowych KBWE. Tocząca się w warunkach przemian politycznych konferencja KBWE w Wiedniu ( 1986 – 1989 ) przyjęła propozycję * ludzkiego wymiaru KBWE *. Objęła ona obok praw człowieka także rządy prawa i pluralistyczną demokrację. Sprecyzowanie zakresu wynikających stąd praw nastąpiło w toku trzech konferencji: w Paryżu ( 1989 ), w Kopenhadze ( 1990 ) i w Moskwie ( 1991 ). Na konferencjach przedmiotem szczególnego zainteresowania i ostatecznych uzgodnień stały się prawa mniejszości narodowych. Przewidują one między innymi gwarancje posługiwania się językiem ojczystym w życiu prywatnym w życiu prywatnym i publicznym, prawo zakładania i utrzymywania instytucji oświatowych, kulturalnych i religijnych, wolność wyznania i praktykowania swej religii, dostęp do informacji w swym języku i jej rozpowszechniania, prawo uczestniczenia w międzynarodowych organizacjach pozarządowych. Państwa zobowiązały się ponadto do powstrzymania się od przesiedleń w celu zmiany składu etnicznego na określonym obszarze. Także na innych kontynentach są podejmowane regionalne regulacje służące ochronie praw człowieka. Na przykład państwa amerykańskie podstawowe gwarancje w tej dziedzinie zawarły w Bogocie w 1948 roku statucie Organizacji Państw Amerykańskich i zmieniających jego niektóre zapisy w Protokole z Buenos Aires z 1967 roku. Normy te rozwinęła amerykańska Konwencja praw człowieka uchwalona w San Jose 22 XI 1969 roku. W Afryce ochronę praw człowieka podjęła Organizacja Jedności Afrykańskiej. W 1981 roku w Nairobi przyjęła ona afrykańską Kartę praw człowieka i ludów.

Opublikowano prace licencjackie | Otagowano , | Dodaj komentarz

Dzisiejszy poziom rozwoju praw człowieka

Dzisiejszy poziom rozwoju praw człowieka pozwala wyodrębnić:

1. Prawa pierwszej generacji, obejmujące prawa osobiste jednostek i prawa polityczne, np. prawo do życia, równość wobec prawa, prawo do uczestniczenia w życiu publicznym.

2. Prawa drugiej generacji, obejmujące prawa społeczne, gospodarcze i kulturalne, a więc prawa służące zabezpieczeniu bytu materialnego jednostek, ich rozwoju fizycznego i duchowego, na przykład prawo do pracy, prawo do informacji.

3. Prawa trzeciej generacji, obejmujące na przykład prawo do nieskażonego środowiska, prawo do pokoju, prawo do demokracji.

Opublikowano pisanie prac magisterskich, licencjackich, zaliczeniowych | Otagowano | Dodaj komentarz

Ochrona praw człowieka w systemie europejskim

Bisztyga, Andrzej, Europejski Trybunał Praw Człowieka, Katowice: Górnicza Wyższa Szkoła Handlowa, 1997

Cieślak, Marian, Podstawowe praw i wolności w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka na tel orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w okresie 1988-1992, Warszawa: Sąd Najwyższy, 1995

van Dijk P., van Hof, G.J.H, Theory and Practice of the European Convention on Human Rights, Kluwer Law and Taxation Publishers, 1990

Hofmański, Piotr, Nowe polskie prawo karne w świetle europejskich standardów w zakresie ochrony praw człowieka, Warszawa 1997

Hofmański, Piotr, Ochrona praw człowieka. Studium z zakresu ochrony prawnej przed ingerencjami w prawa uczestników procesu karnego, Białystok, 1994

Jasudowicz, Tadeusz (opr.), HIV/AIDS. Standardy Europejskie. Wybór materiałów, Toruń, 1998

Kamiński, Ireneusz C., Swoboda wypowiedzi w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, Kraków, 2002

Kornobis Romanowska, Dagmara, Europejska Konwencja Praw Człowieka w systemie prawa Wspólnot Europejskich, Warszawa, 2001

Michalska, Anna (opr.), Europejska Konwencja Praw człowieka.. Podstawowe dokumenty, Warszawa, 1995

Nowicki, Marek Antoni (opr.):

    • Europejska Konwencja Praw Człowieka. Podstawowe dokumenty, Warszawa, 1998
    • Europejska Konwencja Praw człowieka.. Schemat procedury, stawki związane z pomocą prawną, wzór skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Kraków, 1999
  • Europejska Konwencja Praw Człowieka. Wybór orzecznictwa, Warszawa, 1998

 

    • Europejski Trybunału Praw Człowieka. Orzecznictwo. T. 1 – Prawo do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001
  • Europejski Trybunału Praw Człowieka. Orzecznictwo. T. 2 – Prawo do życia i inne prawa, Kraków, 2002Nowicki, Marek Antoni, Słownik Europejskiej Konwencji Praw Człowieka angielsko-francusko-polski z objaśnieniami, z indeksem haseł francuskich i polskich, Kraków, 2001Redelbach, Andrzej, Prawa naturalne. Prawa człowieka. Wymiar sprawiedliwości. Polacy wobec Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Toruń, 2000Równość praw kobiet i mężczyzn. Ustawodawstwo Unii Europejskiej i Rady Europy. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Teksty i komentarze, Warszawa: centrum Praw Kobiet, 2001

 

  • Stando Kawecka, Barbara, Prawa osób pozbawionych wolności w świetle orzeczeń organów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Warszawa, 1998
  • Redelbach, Andrzej, Sądy a ochrona praw człowieka, Toruń 1999
  • Redelbach, Andrzej, Natura praw człowieka. Strasburskie standardy ich ochrony. Toruń, 2001
  • Nowicki, Marek Antoni, Kamienie milowe. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Warszawa, 1996
  • Swida, Zofia, Realizacja praw człowieka w kontradyktoryjnym procesie karnym, Wrocław, 1994
Opublikowano pisanie prac magisterskich, licencjackich, zaliczeniowych | Otagowano | Dodaj komentarz

Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych

Przyjęty 16 XII 1966 roku w Nowym Jorku Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych oraz Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, socjalnych i kulturalnych różni od deklaracji kilka elementów: 1. prawny charakter Paktów oznaczający, że są to traktaty międzynarodowe, tworzące prawa i obowiązki państw; 2. rozdzielność praw politycznych i obywatelskich od praw gospodarczych, socjalnych i kulturalnych przy podobnych preambułach i identycznych artykułach pierwszych, przyznających ludom prawo do samostanowienia oraz zawartych w artykułach drugich normach antydyskryminacyjnych; 3. nieco inny katalog chronionych praw; w Paktach nie ma prawa do azylu, ochrony własności, prawa do obywatelstwa ( poza dziećmi ), są natomiast prawa osób oskarżonych i skazanych, zakaz pozbawiania wolności z powodu niemożności wywiązania się z zobowiązań umownych, uprawnienia cudzoziemców, mniejszości narodowych i etnicznych, prawo do korzystania z najlepszego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego oraz prawo do strajku; 4. załączniki w formie dwu protokołów fakultatywnych, odrębnie ratyfikowanych. Pierwszy ( z 16 XII 1966 roku ) dotyczy uprawnień Komitetu Praw Człowieka do przyjmowania zawiadomień od jednostek o naruszaniu ich praw. Drugi z 15 XII 1989 roku dotyczy zniesienia kary śmierci; 5. system implementacji ( wprowadzający instrumenty kontroli przestrzegania zobowiązań ) zawarty w IV części obu paktów i w pierwszym protokole fakultatywnym. Pakty, które ratyfikowało 130 państw wraz z protokołem fakultatywnym ( pierwszym ) i Powszechną deklaracją, nazywa się Kartą praw człowieka. Polska ratyfikowała pakty 13 III 1977 roku, a pierwszy protokół 7 XI 1991 roku. W systemie Narodów Zjednoczonych, obok regulacji ogólnych, powstały też regulacje partykularne, często rozwijające się pierwsze i chroniące pewne kategorie podmiotów. W takiej formie na przykład prawo do życia znajduje dodatkowe gwarancje w Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z 1948 roku oraz w Konwencji o nieprzedawnianiu zbrodni wojennych i zbrodni przeciw ludzkości z 1968 roku. Zakaz dyskryminacji znalazł szczególne odbicie w Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej z 1966 roku, w Konwencji UNESCO z 1960 roku w sprawie zwalczania dyskryminacji w oświacie, Konwencji NZ z 1979 roku w sprawie eliminacji wszelkich form dyskryminacji kobiet. Zakaz niehumanitarnego traktowania uszczegółowiono w Konwencji przeciwko torturom i innemu okrutnemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu.

Opublikowano prace licencjackie | Otagowano | Dodaj komentarz

Systemy ochrony praw człowieka. Systemy wewnętrzne

W wewnętrznej polityce państw ochrona praw człowieka znajduje formalne podstawy przede wszystkim w konstytucjach. Większość z nich zawiera specjalne fragmenty, gwarantujące wolności i prawa osobiste i polityczne. Należą do nich wolność osobista, równość wobec prawa, szacunek dla życia i godności ludzkiej, wolność wyznania, wyrażania poglądów, zrzeszania się, uczestniczenia w życiu publicznym. Niektóre z konstytucji uwzględniają również prawa i wolności ekonomiczne i socjalne, w tym prawo własności i dziedziczenia. Na przykład polska konstytucja obok ochrony własności zapewnia obywatelom prawo do wypoczynku, zabezpieczenia społecznego, dostęp do gwarantowanej opieki zdrowotnej, bezpłatne nauczanie w szkołach publicznych. Gwarantuje ochronę dziecka, rodziny, lokatorów i konsumentów, a także mniejszości narodowych. Inne państwa europejskie, w tym Francja, Szwecja, Dania, RFN ograniczają się do 2 – 3 tego gwarancji. Obecność w konstytucji państwa rozbudowanych praw i wolności nie zawsze oznacza ich powszechne obowiązywanie. Bez ustaw szczegółowych i mechanizmów implementacyjnych ( wprowadzających przepisy prawne wykonawcze ), a także dostatecznej kultury politycznej i warunków materialnych mogą one pozostawać tylko fikcją. Dowodzą tego doświadczenia konstytucyjne państw Europy Środkowej i Wschodniej, a także państw Ameryki Łacińskiej. Z drugiej strony niektóre państwa, nie mające w konstytucjach norm odnoszących się do praw człowieka, bezwzględnie je respektują je respektują. Ustawodawstwo zwykłe to ustawy precyzujące zapisy konstytucji, a także normy prawa karnego, cywilnego, administracyjnego, pracy oraz ustawy szczegółowe, regulujące kwestie społeczne. W ten sposób na przykład prawo do życia chroni nie tylko kodeks karny, uznający zabójstwo za zbrodnię i przewidujący za nie najwyższy wymiar kary, ale również ustawy zwiększające lub znoszące karę śmierci czy regulujące kwestię aborcji. Pośrednio temu właśnie prawu mogą służyć normy dotyczące na przykład etyki lekarskiej, opieki nad kobietami w ciąży i noworodkami, transplantacji narządów, posiadania broni palnej, ruchu drogowego, obrotu środkami odurzającymi. Pozwalają one egzekwować od władz państwowych określone działania o charakterze prewencyjnym, niekiedy ubiegać się o renty lub odszkodowania. Obok systemu powszechnego wymiaru sprawiedliwości i sądownictwa szczególnego ochronie praw człowieka służą wyodrębnione instytucje państwowe, w tym przede wszystkim urząd Rzecznika Praw Obywatelskich ( ombudsmena, zwanego na przykład w Hiszpanii Obrońcą Ludu, a we Włoszech Obrońcą Praw Obywatelskich ). W niektórych krajach są też tworzone specjalne struktury interwencyjne lub nadzorujące, jak na przykład rzecznik praw dziecka, komitety i komisje ułatwiające egzekwowanie praw kobiet czy niepełnosprawnych.

Opublikowano prace licencjackie | Otagowano | Dodaj komentarz

Ochrona praw człowieka w systemie ONZ

Alfredsson, Gudmundur & Eide, Asbjørn, The Universal Declaration of Human Rights, Martinus Nijhoff Publishers, 1999

Alfredsson, Gudmundur & Melander Göran (eds.),  The Raoul Wallenberg Compilation of Human Rights Instruments, Martinus Nijhoff Publishers, 1997

Alfredsson, Gudmundur; Grimheden Jonas; Ramcharan Bertram G. and de Zayas Alfred, International Human Rights Monitoring Mechanisms. Essays in Honour of Jakob Th. Möller,

Martinus Nijhoff Publishers, 2001

Bayefsky, Anne F., How to complain to the UN Human Rights Treaty System, Kluwer Law International, 2003

Bayefsky, Anne F., The UN Human Rights Treaty System in the 21st Century, Kluwer Law International, 2000

Boerefijn, Ineke, The Reporting Procedure under the Covenant on Civil and Political Rights. Practice and Procedures of the Human Rights Committee, School of Human Rights Research – Interstentia – Hart, 1999

Conforti, Benedetto, The Law and Practice of the United Nations, Kluwer Law International, 2000

Halężak, J.i Kuźniar, R. (red), Księga jubileuszowa prof. Janusza Symonidesa, Warszawa 2003.

Jasudowicz, Tadeusz, Administracja wobec praw człowieka, Toruń, 1996

Jasudowicz, Tadeusz (red.), Prawa człowieka w sytuacjach nadzwyczajnych ze szczególnym uwzględnieniem prawa i praktyki polskiej, Toruń, 1997

Kruk Jarosz, M.; Trzciński, J. i Wawrzyniak, J. (red), Konstytucja i władza we współczesnym świecie, Warszawa 2002

Kuźniar, Roman, Prawa Człowieka. Prawo, instytucje, stosunki międzynarodowe, Warszawa 2000

Łopatka, Adam (red), Konwencja o prawach dziecka a prawo polskie, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1991 r.

Łopatka, Adam, Dziecko – jego prawa człowieka, Warszawa, 2000

Michalska, Anna, Komitet Praw Człowieka. Kompetencje, funkcjonowanie, orzecznictwo, Warszawa, 1994

Michalska, Anna, Skarga o naruszenie praw człowieka do Komitetu Praw Człowieka, Warszawa 1995

Ochrona praw człowieka w świecie, Praca zbiorowa pod red. Leszka Wiśniewskiego, Bydgoszcz, 2000

Popławska, Ewa (red), Konstytucja dla rozszerzającej się Europy, Warszawa 2000

Prawa człowieka a policja. Problemy teorii i praktyki, pod red. nauk. Andrzeja Rzeplińskiego, Legionowo, 1994

Prawa człowieka w szpitalach psychiatrycznych i domach pomocy społecznej. Raport z badań przeprowadzonych w 1996r., Warszawa, 1996

Prawo człowieka do środowiska naturalnego, Praca zbiorowa pod red. Jerzego Sommera, Wrocław, 1987

Sieghart, Paul, The International Law of Human Rights, Oxford, 1992

Symonides, Janusz Volodin, Vladimir,  A guide to Human Rights. Institutions, Standards, Procedures, UNESCO 2001

Szkoła praw człowieka, Teksty wykładów, Nowicki, Osiatyński, Tischner, Bortnowska, Winczorek, Garlicki, Banaszak, Andrzejewski, Warszawa, 1996

Wieruszewski, Roman:

  • Prawa człowieka. Model prawny, (redaktor i współautor), Ossolineum 1990
  • System ochrony praw człowieka, (współautor), Zakamycze 2003
  • Application of International Humanitarian Law and Human Rights Law: Individual Complaints, in: Implementation of International Humanitarian Law, F.Kalshoven i Y. Sandoz /red/, Martinus Nijhoff Publishers, 1989, s.441 – 458.
  • Skargi indywidualne jako środek międzynarodowej kontroli przestrzegania Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, w: Państwo, prawo, obywatel, J. Łętowski i W. Sokolewicz /red/ Warszawa-Ossolineum 1989, s.657 – 671.
  • Mechanizmy kontrolne Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, w: Państwo i Prawo nr 12 (1991), s.41 – 50.
  • Human rights and current constitutional debates in Central and Eastern Europeans Countries, in: The Strength of Diversity, A. Rosas i J. Helgesen /red/, Kluwer Academic Publishers 1992. s.187 – 206.
  • Case study in the former Yugoslavia: The international mechanisms, their efficiency and failures, in: Monitoring Human Rights in Europe, Arie Bloed i inni/red/, Kluwer Academic Publishers 1993. s.285 – 318.
  • Międzynarodowy Trybunał do spraw zbrodni wojennych dla byłej Jugosławii, Państwo i Prawo nr. 8 (1993), s.60 – 63..
  • International Response to the Human Rights Violations in the Territory of the Former Yugoslavia, in: 19 Polish Yearbook of the International Law 1991-1992.
    • Międzynarodowa reakcja na naruszenie praw człowieka w byłej Jugosławii. Analiza krytyczna, w: Raporty Tadeusza Mazowieckiego z byłej Jugosławii., Renata Hliwa i Roman Wieruszewski /red/ Poznań – Warszawa 1993.
    • Some comments concerning the concept of economic and social rights, in: Social Rights as Human Rights. A European Challenge, K. Drzewicki, C. Krause i Rosas /red/, Abo Akademii University, Abo 1994. s.67 – 72.
    • The Task of the United Nations Special Rapporteur on Human Rights in Former Yugoslavia – The Particular Problems Encountered in the Fulfilment of this Task, Vienna 1995.
    • Społeczność międzynarodowa wobec masowych naruszeń praw człowieka w byłej Jugosławii, w: Sprawy Międzynarodowe, z. 3/1998, s. 89 – 112.
    • Ochrona praw człowieka sprawowana przez Komitet Praw Człowieka (wspólnie z Alfredem de Zayas), w: Ochrona praw człowieka w świecie, Leszek Wiśniewski /red/, Bydgoszcz-Poznań 2000.
    • Zasada równości i niedyskryminacji w świetle orzecznictwa Komitetu Praw Człowieka (wybrane aspekty), Państwo i Prawo, nr 4,(2000), s.40 – 46..
    • Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej w systemie międzynarodowych instrumentów ochrony prawa, w: Konstytucja dla rozszerzającej się Europy, w: Ewa Popławska /red/, Warszawa 2000, s. 45 – 64
    • Rozpatrywanie sprawozdań państw przez Komitet Praw Człowieka, w: Realizacja przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, Warszawa 2000 2, s. 5 – 11.
    • Ewolucja ONZ-towskiego systemu ochrony praw człowieka (wspólnie ze Zdzisławem Kędzią), w: Studia Prawnicze, nr 3-4/2001, s. 157 –174.
    • The European Union Charter of Fundamental Rights-History, Content and Relationship to Polish Law, w ; 25 Polish Yearbook of International Law, 2001.
    • Konwencja genewska jako uniwersalny instrument ochrony uchodźców, w: Ochrona uchodźców. Dziesiąta rocznica przystąpienia Polski do Konwencji Genewskiej, Warszawa 2002. 57 – 68.
    • Od praw obywatelskich do praw człowieka – dylematy ewolucji polskiego systemu ochrony praw człowieka, w: Studia Prawnicze, nr 2/2002.
    • Obywatelstwo Unii Europejskiej a ochrona praw człowieka, w: Prawo europejskie i międzynarodowe, nr 1 /2002.
    • Komitet Praw Człowieka – potrzeba reform, w: Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka, standard prawa i jego realizacja a przyszłe wyzwania, Poznań 2002.
    • Ocena ustawodawstwa o uchodźcach w świetle praktyki funkcjonowania Rady do Spraw Uchodźców, w: Przegląd Legislacyjny, nr 4/2002, s.24 – 43.
    • United Nations treaty bodies and special procedures and the strengthening of democracy, [referat opublikowany na stronie interentowej UNHCHR.ch], Geneva 2002. ss. 18.
    • Komitet Praw Człowieka a zastrzeżenia państw do Paktu Praw Osobistych i Politycznych oraz do Protokołu Fakultatywnego, w: J.Halężak, R. Kuźniar /red/ Księga jubileuszowa prof. Janusza Symonidesa, Warszawa 2003.

Wierzbicki, Bogdan, Sytuacja prawna uchodźcy w systemie międzynarodowej ochrony praw człowieka, Białystok, 1993

Wojtyczek, Krzysztof, Granice ingerencji ustawodawczej w sferę praw człowieka w Konstytucji RP, Kraków, 1999

Opublikowano pisanie prac magisterskich, licencjackich, zaliczeniowych | Otagowano | Dodaj komentarz