Pozaeuropejskie podejścia do regionalnej (horyzontalnej) ochrony praw człowieka

Poza Europą regionalne podejścia do ochrony praw człowieka roz­winęły się
w sposób dalece nierównomierny:

  • w Ameryce powstał sys­tem będący kopią rozwiązań Rady Europy,
  • w Afryce mamy do czy­nienia z rozwiniętą konstrukcją formalną,
  • w Azji czy na Bliskim Wschodzie podejmowane są jedynie nieśmiałe próby w płaszczyźnie pozarządowej.

System obu Ameryk powstał i funkcjonuje w ramach Organizacji Państw Amerykańskich, utworzonej na podstawie Karty z Bogoty, przyjętej w 1948 r. W tym samym roku, na IX Konferencji Międzyamerykańskiej, przyjęto amerykańską Deklarację praw i obowiązków człowieka, która po stronie praw nie różni się zasadniczo od innych dokumentów tego typu (ONZ czy Rady Europy).

Nowością są obowiązki: wobec społeczeństwa, rodziców wobec dzieci i vice`versa, kształcenia się (przynajmniej podstawowego), udziału w głosowaniu, posłuszeństwa wobec prawa, służby wspólnocie i narodowi, współ­pracy na rzecz socjalnej pomocy wzajemnej, płacenia podatków, pra­cy dla zapewnienia sobie środków do życia.

Deklaracja, przyjęta jako dokument pozbawiony mocy prawnej, po utworzeniu
w 1959 r. Międzyamerykańskiej Komisji Praw Człowieka zaczęła być traktowana jako tekst wiążący. Sama Komisja, która dopiero w 1970 r. stała się organem OPA, pełniła początkowo funkcje konsultacyjne i promocyjne.

Sytuacja uległa zmianie z chwilą uchwalenia w listopadzie 1969 r. w San Jose przez międzyamerykańską konferencję dyplomatyczną .amerykańskiej Konwencji praw człowieka (weszła w życie w 1978 r). Jej tekst w odniesieniu do praw fundamentalnych, obywatelskich
i politycznych jest powtórzeniem Europejskiej Konwencji.

Odwrotnie niż w systemie eu­ropejskim, tutaj obowiązkowy charakter ma skarga indywidualna, za­wiadomienie (skarga) zaś państwowe – fakultatywny (państwo musi odrębnie wyrazić zgodę na tę możliwość). Do rozpatrywania skarg indywidualnych w sposób oczywisty jest uprawniona Komisja.

W ra­zie stwierdzenia naruszenia konwencji Komisja formułuje zalecenia dla rządu,
a po upływie określonego czasu decyduje, czy rząd zasto­sował się do zaleceń Komisji i czy ewentualnie opublikować odpo­wiednie sprawozdanie; może też przedstawić swój raport Zgromadze­niu Ogólnemu OPA. Jak dotąd, żadna skarga indywidualna nie trafiła na forum ZO OPA.

Komisja może też przekazywać sprawy do Międzyamerykańskiego Trybunału Praw Człowieka, aczkolwiek niewiele państw uznało jego kompetencje polegające na rozstrzyganiu sporów i wydawaniu wyroków. Orzeczenie Trybunału jest ostateczne
i nieodwołalne, a pań­stwa mają obowiązek zastosować się do jego decyzji.

Nie istnieje na­tomiast żaden organ, którego zadaniem byłoby dopilnowanie wyko­nania tej decyzji, choć Trybunał w razie niezastosowania się do jego orzeczenia może przedłożyć sprawę do debaty na Zgromadzeniu. Samo Zgromadzenie nie może jednak podjąć wiążącej decyzji[1].

Konstruk­cja systemu interamerykańskiego (obu Ameryk), aczkolwiek spójna
i całościowa, nie znajdowała przez wiele lat praktycznego zastosowania i w małym stop­niu określała sytuację praw człowieka w Ameryce Łacińskiej. Czyn­niki polityczne, wojskowe, gospodarcze i kulturowe w krajach tego regionu stanowiły, a w kilku krajach nadal stanowią przyczynę dra­matycznego niejednokrotnie rozziewu między prawem a rzeczywi­stością. Sytuacja zaczęła się powoli, choć systematycznie zmieniać od drugiej połowy lat 80., kiedy to Ameryka Łacińska została objęta tak zwaną „trzecią falą demokratyzacji”. W rezultacie upadku kolej­nych prawicowych i lewicowych reżimów autorytarnych prawa czło­wieka zaczęły być lepiej chronione przez ulegające demokratyzacji systemy wewnętrzne państw[2]. Podobnie jak w Europie, w Amery­ce Łacińskiej system regionalny ma także jedynie subsydiarne zna­czenie.


[1]R. Sonnenfeldt, Ochrona praw człowieka, studia i materiały PISM 1993, s. 4-5

[2]S. P. Huntington, Trzecia fala demokracji, Warszawa 1995, s. 56

Advertisements

Informacje o pisarz30

pisze blogi wykorzystując prace magisterskie i licencjackie.
Ten wpis został opublikowany w kategorii pisanie prac magisterskich, licencjackich, zaliczeniowych i oznaczony tagami , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s